Bạn vừa mua một bộ cờ vua nhưng chưa chắc đâu là góc đặt bàn đúng? Hiểu cách xếp bàn cờ vua giúp bạn bắt đầu ván đấu tự tin, tránh nhầm vị trí Vua, Hậu và hàng Tốt. Chỉ cần ghi nhớ ô sáng ở góc phải, Hậu đứng đúng màu và quân Trắng luôn đi trước.
Bài viết hướng dẫn sắp xếp từng quân, cách di chuyển và những luật cơ bản dễ áp dụng ngay tại nhà.
Vì sao cần đặt bàn cờ đúng ngay từ đầu?
Một bàn cờ tiêu chuẩn có 64 ô vuông sáng và tối xen kẽ, tạo thành tám hàng và tám cột. Mỗi bên sở hữu 16 quân: một Vua, một Hậu, hai Xe, hai Mã, hai Tượng và tám Tốt.
Nếu xoay sai bàn hoặc đảo chỗ Vua và Hậu, người chơi sẽ khó học khai cuộc và đọc tài liệu hướng dẫn. Nắm chắc cách xếp bàn cờ vua giúp bạn đọc thế cờ. Nguyên tắc cơ bản là quân Trắng đặt ở hai hàng gần người cầm Trắng, còn quân Đen ở phía đối diện.
Chuẩn bị bàn và quân trước khi bắt đầu
Kiểm tra số quân: Mỗi bên đủ tám Tốt và tám quân còn lại; hai bộ phải có màu tương phản để dễ nhận biết.
Đặt đúng hướng: Ngồi đối diện đối thủ và xoay bàn sao cho ô sáng nằm bên phải của mỗi người, tức h1 phía Trắng và a8 phía Đen.
Nhận biết tọa độ: Các cột được ký hiệu a đến h; các hàng mang số 1 đến 8, tăng dần từ phía Trắng sang phía Đen.
Chừa không gian: Đặt bàn trên mặt phẳng vững; đặt đồng hồ cạnh bàn nếu dùng.
Kiểm tra quân đặc biệt: Phân biệt Vua thường có hình chữ thập với Hậu mang vương miện; mẫu quân có thể thay đổi theo bộ cờ.
Đây là khâu chuẩn bị thiết thực trong cách xếp cờ vua cho người mới, khi học bằng bộ cờ không ghi tọa độ.
Hướng dẫn cách xếp bàn cờ vua theo từng hàng
Đặt bên Trắng gần người chơi Trắng. Xếp tám Tốt Trắng lần lượt trên hàng 2, từ a2 đến h2. Sau đó đặt các quân quan trọng ở hàng 1: Xe vào a1 và h1; Mã vào b1 và g1; Tượng vào c1 và f1. Hậu Trắng đứng tại d1, Vua Trắng tại e1.
Bên Đen xếp đối diện. Tám Tốt Đen nằm trên hàng 7; Xe ở a8, h8; Mã ở b8, g8; Tượng ở c8, f8; Hậu Đen tại d8 và Vua Đen tại e8. Hàng 3 đến 6 để trống.
Mẹo ghi nhớ là Hậu đứng ô cùng màu: Hậu Trắng ở d1, ô sáng; Hậu Đen ở d8, ô tối. Nhờ vậy, hai Vua nằm cùng cột e và hai Hậu cùng cột d.
Sơ đồ quân cờ để tự kiểm tra bằng mắt
Nhìn từ phía Trắng, đọc các hàng có quân:
Hàng 8 (Đen): Xe – Mã – Tượng – Hậu – Vua – Tượng – Mã – Xe.
Hàng 7 (Đen): Tốt – Tốt – Tốt – Tốt – Tốt – Tốt – Tốt – Tốt.
Hàng 6 đến 3: Tám ô trên mỗi hàng đều trống.
Hàng 2 (Trắng): Tốt – Tốt – Tốt – Tốt – Tốt – Tốt – Tốt – Tốt.
Hàng 1 (Trắng): Xe – Mã – Tượng – Hậu – Vua – Tượng – Mã – Xe.
Để định vị một ô, hãy ghép chữ cột với số hàng. Chẳng hạn, e2 nằm ở hàng Tốt Trắng; e7 là vị trí Tốt Đen đối diện. Hai ô trung tâm e4 và d4 thường được nhắc tới trong các bài học khai cuộc.
Sơ đồ thể hiện vị trí các quân cờ vua với thứ tự dễ nhớ. Cuối cùng, kiểm tra: góc phải phải sáng, hai Xe chiếm hai đầu hàng và Vua luôn đứng cạnh Hậu.
Cách đi của sáu loại quân cờ vua
Quân Vua: Di chuyển một ô theo mọi hướng, nhưng không được đi vào ô đang bị quân đối phương khống chế. Không được để Vua bị chiếu.
Quân Hậu: Đi bao nhiêu ô tùy ý theo hàng ngang, dọc hoặc đường chéo, miễn không có quân chắn đường.
Quân Xe: Đi theo hàng ngang hoặc cột dọc, không nhảy qua quân khác. Xe bắt đầu ở góc bàn.
Quân Tượng: Di chuyển theo đường chéo, không vượt qua quân chắn. Tượng không đổi màu ô.
Quân Mã: Đi theo hình chữ L, hai ô một hướng rồi một ô vuông góc. Mã nhảy được qua quân khác.
Quân Tốt: Đi thẳng một ô về phía đối thủ; từ vị trí ban đầu có thể đi hai ô nếu đường trống. Tốt bắt quân theo đường chéo phía trước một ô, không bắt theo hướng đi thẳng.
Ví dụ, khi Tốt Trắng ở e2, nó có thể tiến tới e3 hoặc e4 nếu không bị chặn, nhưng chỉ bắt quân Đen ở d3 hoặc f3. Học bằng ví dụ giúp phân biệt đi và bắt.
Hiểu nước đi giúp bạn nhớ cách xếp bàn cờ vua và khai cuộc tự tin.
Luật cờ vua quan trọng khi bắt đầu ván đấu
Theo luật cờ vua thông thường, Trắng đi trước, sau đó hai bên luân phiên từng nước. Mỗi lượt đi một quân, trừ nhập thành. Không đi vào ô có quân cùng màu hoặc vượt quân cản, trừ Mã.
Khi Vua bị quân địch tấn công, đó là chiếu Vua. Người bị chiếu phải xử lý ngay bằng cách chạy Vua, bắt quân chiếu hoặc chặn đòn chiếu khi hợp lệ. Không được bỏ mặc Vua đang bị chiếu. Nếu không còn nước hợp lệ để thoát chiếu thì chiếu hết, bên tấn công thắng. Hai bên có thể đồng ý hòa.
Nhập thành, bắt tốt qua đường và phong cấp
Nhập thành là nước đi kết hợp hoàn hảo giữa Vua và Xe. Vua dịch hai ô về phía Xe, rồi Xe chuyển sang ô Vua vừa đi qua. Điều kiện: Vua và Xe chưa đi, giữa chúng không có quân; Vua không bị chiếu, không đi qua hoặc đến ô bị kiểm soát.
Phong cấp xảy ra khi Tốt tới hàng cuối đối phương: người chơi phải đổi thành Hậu, Xe, Tượng hoặc Mã cùng màu.
Bắt tốt qua đường áp dụng khi Tốt đối phương vừa đi hai ô từ chỗ xuất phát và đứng sát Tốt của bạn. Bạn có thể bắt như thể nó chỉ tiến một ô, nhưng phải thực hiện ngay lượt kế tiếp.
Các tình huống hòa và kết thúc ván cờ
Ngoài chiếu hết, ván đấu có thể kết thúc bằng việc xin thua hoặc hòa. Hết nước đi nhưng không bị chiếu là thế bí, dẫn đến hòa. Ván cờ cũng hòa khi không bên nào còn khả năng chiếu hết. Lặp thế cờ và số nước không bắt quân hay đi Tốt cũng có quy định hòa.
Người mới nên tập nhận diện chiếu, chiếu hết và thế bí. Bạn có thể theo dõi tin tức thể thao 24h để tìm hiểu các ván đấu thực tế và học cách xử lý những tình huống này. Trong cờ vua, mục tiêu là chiếu hết Vua, không phải bắt quân Vua ra khỏi bàn.
Những lỗi thường gặp khi xếp bàn và học luật
Lỗi thường gặp là để ô tối ở góc phải. Lỗi khác là đổi chỗ Vua với Hậu. Nhiều bạn còn đặt Tốt sai hàng.
Về luật, người mới hay cho Tốt bắt thẳng, cho Mã đi chéo tùy ý hoặc nhập thành khi Vua đang bị chiếu. Khi tập cách xếp bàn cờ vua, hãy đối chiếu cột d, e và hai góc sáng trước khi đánh nước đầu tiên. Khi tranh cãi, hãy kiểm tra luật.
Mẹo luyện tập để nhớ nhanh và chơi tự tin
Hằng ngày, thử xếp lại bàn trong một phút, đọc tọa độ các quân. Luyện vài ván ngắn, chú ý Vua, trung tâm, Mã và Tượng. Đừng vội đưa Hậu ra xa khi chưa biết phòng thủ.
Khi theo dõi tin tức thể thao 24h, bạn có thể xem lại các ván đấu của kỳ thủ để học cách triển khai quân. Cờ vua chủ yếu là môn đối kháng cá nhân, dù có giải thi đấu theo đội; không giống thể thao đồng đội yêu cầu mọi thành viên phối hợp trên một sân cùng lúc.
Tổng kết
Nắm vững cách xếp bàn cờ vua là bước đầu để chơi đúng luật và tự tin. Hãy nhớ ô sáng ở góc phải, Hậu cùng màu ô, Vua đứng cạnh Hậu và các hàng Tốt nằm phía trước. Khi đã thuộc vị trí, bạn nên luyện cách đi của quân, nhận biết chiếu hết, nhập thành và phong cấp.
Độc giả có thể tham khảo thêm nội dung tại bandcforeigncar.com để duy trì hứng thú học hỏi về môn cờ này.
Nguồn: Sưu tầm
